Szanowni goście, drodzy klienci, członkowie Banku, byli i obecni pracownicy Banku Spółdzielczego w Wisznicach.

Jest mi szczególnie miło powitać wszystkich państwa z okazji ważnego dla naszego Banku święta - 80-tej rocznicy jego powstania. Niewiele jest instytucji w naszym regionie, które poszczycić się mogą tak długą historią. Przez 80 lat, występując pod różnymi nazwami, Bank Spółdzielczy w Wisznicach służył mieszkańcom gminy Wisznice i okolicznych miejscowości. Historię naszego Banku zawarliśmy w przekazanej państwu monografii. W tak ważnym momencie, jakim jest dzisiejsza uroczystość, nie sposób jednak nie przypomnieć kilku ważnych dla Banku faktów i wydarzeń.

Szanowni Państwo:

18 marca 1928r. grupa mieszkańców miejscowości Horodyszcze powołała poprzedniczkę prawną Banku Spółdzielczego w Wisznicach - Kasę Stefczyka w Horodyszczu, spółdzielnię z odpowiedzialnością nieograniczoną. Kasa ta, na początku swojej działalności, funkcjonowała na terenie wszystkich miejscowości z terenu obecnej gminy Wisznice oraz na terenie wsi Jabłoń, Kudry i Paszenki z obecnej gminy Jabłoń. Głównym celem powołania Kasy Stefczyka było przeciwstawienie się wszechobecnej lichwie oraz zapewnienie pomocy finansowej ludności, w jej działalności gospodarczej, a szczególnie ludności rolniczej. Stosowane w tej kasie niskie udziały członkowskie i przyjmowanie poręki sąsiadów na zabezpieczenie pożyczek, umożliwiały korzystanie z pomocy kredytowej nawet najmniejszym gospodarstwom rolnym.

Założycielami kasy byli: Izydor Chilimoniuk, Józef Chról, Józef Daszczuk, Adam Denisiuk, Franciszek Denisiuk, Karol Frończuk, Franciszek Jakubiuk, Michał Kapczuk, Piotr Klimkowicz, Jan Klimkowicz, Jan Marciszewski, Dionizy Marczuk, Jan Mironiuk, Michał Parulski, Ludwik Potapczuk, Piotr Sidoruk, Marcin Sokołowski, Wincenty Sokołowski, Jan Suzonowicz, Andrzej Szubiński, Bazyli Szubiński, Piotr Szychniewicz, Dominik Welik i Władysław Welik. W skład pierwszego Zarządu powołanego w dniu 20.03.1928r. wchodzili: Franciszek Jakubiuk, Wincenty Sokołowski i Jan Marciszewski. Pierwszą Radę Nadzorczą w składzie 12 osób wybrano 18.03.1928r. Działalność operacyjną Kasa rozpoczęła 29.07. 1928r. Po niedługim czasie swojej działalności Kasa Stefczyka w Horodyszczu przystąpiła do Centralnej Kasy Spółek Rolniczych i do Związku Rewizyjnego Polskich Spółdzielni Rolnych w Warszawie, którego założycielem i dyrektorem był jeden z twórców spółdzielczości bankowej w Galicji i zaborze rosyjskim - dr Franciszek Stefczyk. Kasa szybko zwiększała liczbę członków i z ksiąg obrachunkowych wynika, że rosły również jej obroty. Niestety, rozwój kasy ograniczył wielki kryzys gospodarczy w latach 1931 - 1935. Mimo tego kryzysu, Kasa nie przerwała swojej działalności, a co więcej, lata poprzedzające II wojnę światową okazały się dla niej pomyślne. Znaczący wpływ na poprawę kondycji ekonomicznej kasy miała pomoc rządu w formie częściowego przejęcia zadłużeń rolników w kasie poprzez utworzony w 1933r. Bank Akceptacyjny. W okresie okupacji działalność kasy, zarówno w zakresie gospodarczym, jak i samorządowym, została zahamowana. Po II wojnie światowej spółdzielczość bankowa przechodziła różnego rodzaju przekształcenia, które nie ominęły Kasy Stefczyka w Horodyszczu. Została ona wcielona w socjalistyczny system finansowy, specjalizujący się w obsłudze ludności wiejskiej w ramach centralnie planowanej gospodarki. W okresie PRL wszelkie zmiany organizacyjne w spółdzielczości bankowej następowały w okresach tzw. przełomów politycznych, gdy to kolejne ekipy partyjno - rządowe próbowały rozwiązać sytuacje kryzysowe w rolnictwie, poprzez poszukiwanie nowych koncepcji jego rozwoju, nie odchodząc jednak od panujących uwarunkowań ustrojowych. Sytuacja polityczna w pierwszych latach powojennych nie sprzyjała samorządnemu funkcjonowaniu spółdzielczości bankowej. Kasa Stefczyka w Horodyszczu została podporządkowana Związkowi Samopomocy Chłopskiej - działającemu w latach 1944-1955, który zajmował się m.in. organizowaniem rolniczych spółdzielni produkcyjnych. W tym okresie działalność organów statutowych kasy była ograniczona do minimum i poddana mocnej presji politycznej. Zwykłe decyzje kredytowe wymagały uzgodnień z różnymi czynnikami zewnętrznymi. W warunkach ówczesnej sytuacji politycznej i gospodarczej - 29.06.1949r. Walne Zgromadzenie Członków Kasy Stefczyka w Horodyszczu, na wniosek Tadeusza Rucińskiego, przedstawiciela Gminnej Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" w Wisznicach i Zdanowskiego, rewidenta Powiatowego Związku Gminnych Spółdzielni "Samopomoc Chłopska", podjęło uchwałę o zmianie statutu Kasy Stefczyka w Horodyszczu i przeniesieniu jej siedziby do Wisznic. Od tej pory pełna nazwa Kasy brzmiała: Kasa Stefczyka, spółka z odpowiedzialnością nieograniczoną w Horodyszczu z siedzibą w Wisznicach. Utrzymanie w nazwie miejscowości Horodyszcze było wynikiem kompromisu z mieszkańcami Horodyszcza, niechętnie nastawionymi do przenoszenia kasy. Kilka miesięcy później, bo 21.03.1950r. Walne Zgromadzenie członków Kasy zmieniło jej nazwę na Gminną Kasę Spółdzielczą w Wisznicach, rozszerzając teren jej działania o ówczesne gminy w Opolu i Romanowie. W 1954r. wystąpiły z gminnej Kasy Spółdzielczej w Wisznicach gminy Opole i Romanów. Powstały tam późniejsze Banki Spółdzielcze w Sosnówce i Podedwórzu. W 1957r. nastąpiły zmiany w dotychczasowej polityce rolnej - odstąpiono od powszechnej kolektywizacji rolnictwa. Powołano w tym czasie Związek Spółdzielni Oszczędnościowo - Pożyczkowych a Kasy Spółdzielcze, zarządzeniem Ministra Finansów, uzyskały prawo udzielania, za zgodą Banku Rolnego, długoterminowych pożyczek na różne cele, za wyjątkiem budownictwa. Kasy mogły już na własny rachunek gromadzić wkłady oszczędnościowe. Od tego momentu Kasa Spółdzielcza (SOP) zaczęła stopniowo przekształcać się z instytucji drobnego kredytu w liczącą się lokalnie instytucję bankową. W wyniku tych zmian i pojawienia się nowych perspektyw rozwojowych kasa przystąpiła do budowy własnego budynku, który został oficjalnie oddany do użytku 3.12.1965r.. W tym samym roku, na Zebraniu Przedstawicieli Kasy zmieniono nazwę kasy na Bank Spółdzielczy w Wisznicach. W czasie dokonywania tych zmian i budowy obiektu bankowego - obecnej siedziby banku, kierownikiem kasy był Jan Sokołowski a głównym księgowym Jan Marciszewski. W Zarządzie zasiadali społecznie: Mikołaj Petruczynik, Bronisław Dragan i Czesław Chilimoniuk. W latach 70 –tych ubiegłego wieku Bank Spółdzielczy w Wisznicach umacniał się jako lokalna instytucja finansowa. Przełomowym okresem był 1975r., kiedy 1 lipca powołano bank Gospodarki Żywnościowej jako bank państwowo - spółdzielczy. Przyjął on w stosunku do banków spółdzielczych, po byłym CZ SOP funkcję centralnego Związku Spółdzielczego a po byłym Banku Rolnym funkcję centrali finansowej. W tym czasie Bank Spółdzielczy w Wisznicach rozpoczął udzielanie długoterminowych kredytów inwestycyjnych związanych z produkcja rolną i budownictwem mieszkaniowym, przejął także obsługę kasową podmiotów zajmujących się skupem płodów rolnych. W tym czasie Bank Spółdzielczy w Wisznicach uzyskał pełnomocnictwo Skarbu państwa do sprzedaży gruntów rolnych z PFZ w gminach Wisznice, Jabłoń, Podedwórze, Sosnówka, Rossosz i Łomazy. W latach 1982 - 1984 rozbudowano istniejący budynek Banku Spółdzielczego w Wisznicach. Nową erę w działalności banków spółdzielczych a także w działalności Banku Spółdzielczego w Wisznicach otworzył 1989r..Z dniem 1 stycznia 1989r. weszła w życie ustawa, która zdefiniowała pojęcie działalności gospodarczej i wprowadziła w szerokim zakresie wolność jej podejmowania. Sejm uchwalił również ustawę o uporządkowaniu stosunków kredytowych, uwalniając stopy procentowe. Mimo dobrodziejstw wynikających z pojawienia się wolności gospodarczej, uwolnienie stóp procentowych (w początkowym okresie odsetki były liczone i kapitalizowane w okresach miesięcznych) odbiło się negatywnie na kondycji finansowej kredytobiorców, szczególnie rolników, a co za tym idzie, na sytuacji finansowej naszego banku. W latach 1991 i 1992 Bank zmuszony był zrestrukturyzować około 34% obliga kredytowego. Kryzys został rozwiązany przez wykup zadłużeń przez powołany rozporządzeniem RM 11.06.1992r. FRiOR. Narodowy Bank Polski, biorąc pod uwagę słabość kapitałową banków spółdzielczych oraz ich niedostateczne przygotowanie do działalności w warunkach ryzyka, jakie niesie za sobą gospodarka rynkowa, podjął działania zmierzające do zwiększenia bezpieczeństwa tych banków przede wszystkim poprzez wymóg zrzeszania się w większych strukturach. Była możliwość zrzeszenia się z BGŻ lub z powołanym od podstaw bankiem zrzeszającym. BS w Wisznicach, pomny złych doświadczeń współpracy z BGŻ, wybrał tę drugą drogę. W 1991r. powołano Bank Unii Gospodarczej S.A. w Warszawie, którego BS w Wisznicach był współzałożycielem, i którego pierwszym prezesem był Pan dr Roman Rak, obecny na tej sali. Bank Spółdzielczy w Wisznicach zrzeszył się z tym bankiem od 1992r. Od tego momentu rozpoczyna się intensywny rozwój naszego Banku. Dzięki powołaniu w BUG S.A. Centrum Szkoleniowego BS w Wisznicach zaczął korzystać z różnych form fachowego doradztwa a także szkoleń w formie studiów podyplomowych, kursów oraz stażów zagranicznych organizowanych w bankach zachodnich dla absolwentów tychże studiów. Szczególnie duży wkład w te szkolenia wniosła amerykańska organizacja ACDI. Trzeba przyznać, że szkolenia te były niezbędne do funkcjonowania a nawet przetrwania banku, ponieważ wiedza fachowa kadry pracowniczej była bardzo ograniczona. Banki spółdzielcze i w ogóle banki w minionej formacji ustrojowej nie były bankami w pełnym tego słowa znaczeniu a raczej instytucja mi zajmującymi się jedynie dystrybucją pieniądza na określone cele. Mimo wszelkich trudności w latach dziewięćdziesiątych nastąpił bardzo dynamiczny rozwój banku. Fundusze własne banku na koniec 1990r. wynosiły w przeliczeniu na PLN nieco ponad 64.000,-zł, by w końcu 2007r. zamknąć się kwotą przekraczającą 4.000.000,-zł.. W tym czasie bank rozszerzył działalność na inne gminy i pozyskał wielu nowych klientów i członków. W tej sytuacji zaistniała potrzeba pozyskania nowych placówek. Pierwszą placówką była Filia w Jabłoniu, uruchomiona 1 lutego 1999r.. W wyniku porozumień Rad Nadzorczych i Zarządów BS w Wisznicach, Podedwórzu i Sosnówce, popartych uchwałami Walnych Zgromadzeń tych banków - z dniem 1 stycznia 2001r. Bank Spółdzielczy w Wisznicach przyłączył BS w Sosnówce i BS w Podedwórzu. Po powołaniu BPS S.A. w Warszawie 18.03.2002r. BS w Wisznicach podpisał umowę zrzeszeniową z tym bankiem i od tego momentu współpracuje bezpośrednio z Oddziałem Regionalnym BPS S.A. w Warszawie. Zrzeszenie się z bankiem zrzeszającym (pominąwszy nakaz ustawowy) uważamy za korzystne, niezbędne i konieczne dla naszego BS. Wspólnie łatwiej przezwyciężyć wszelkiego rodzaju kryzysy i ryzyka oraz działać na wysoce konkurencyjnym rynku. Dzięki współpracy z bankiem zrzeszającym, chociażby poprzez zawierane umowy konsorcjów, BS może obsłużyć niemalże wszystkie, nawet duże, podmioty gospodarcze na swoim terenie oraz kreować przez wsparcie kredytem rozwój lokalnych inicjatyw.

Dzisiejszy BS w Wisznicach to bank nowoczesny, o bardzo dobrej bazie lokalowej i infrastrukturze, wyposażony w nowoczesną technologię informatyczną i posiadający dyspozycyjną, kompetentną i wykształconą załogę. BS w Wisznicach, łącznie z połączonymi z nim bankami w Podedwórzu i Sosnówce, przez lata swojej działalności wywarł bardzo istotny i pozytywny wpływ na rozwój gospodarczy obsługiwanego terenu. Zgodnie ze statutem bank nasz działa na terenie 11 powiatów z terenu województw lubelskiego, mazowieckiego i podlaskiego. Wypełniając spółdzielczą misję, BS w Wisznicach, w miarę swoich możliwości, wspiera oświatę i organizacje społeczne. Wśród nich Muzeum J.I. Kraszewskiego w Romanowie a także z innymi bankami spółdzielczymi współpracującymi z Oddziałem Regionalnym BPS S.A. w Warszawie polską szkołę w Wilnie im. Antoniego Wiwulskiego a także inne polskie placówki oświatowe na Litwie.

Na koniec chcę podziękować za udział w dzisiejszej uroczystości tak licznie przybyłym gościom.

Klientom naszym życzę zadowolenia z usług świadczonych przez Bank. Pracownikom, członkom Zarządu i Rady Nadzorczej dziękuję za dotychczasową współpracę i życzę satysfakcji z budowania banku o wyraźnie polskim i lokalnym charakterze.

Zbysław Julian Gabrylewicz
Prezes Zarządu BS w Wisznicach